De verkoop van nieuwbouwwoningen blijft dalen. In het eerste kwartaal van 2026 wisselden 5.126 nieuwe woningen van eigenaar, ruim 19 procent minder dan een jaar eerder. Het is al het derde kwartaal op rij dat de teller lager uitvalt. En dat terwijl de rest van de koopmarkt juist aantrekt.
De cijfers komen van het Centraal Bureau voor de Statistiek, het Kadaster en Eurostat. Ze schetsen een markt die twee kanten op beweegt. Wie een bestaande woning zoekt, ziet het aanbod groeien en de verkopen stijgen. Wie op nieuwbouw hoopt, ziet het tegenovergestelde.
Bestaande bouw trekt juist aan
Bestaande koopwoningen deden het namelijk prima. Bijna 56.000 stuks werden er verkocht in de eerste drie maanden van dit jaar, een plus van 8,7 procent ten opzichte van vorig jaar. Tel je nieuwbouw en bestaande bouw bij elkaar op, dan komt het totaal uit op ruim 61.000 verkochte woningen.
Goedkoop is het allemaal niet. Een bestaande koopwoning kostte gemiddeld 492.000 euro, ruim 5 procent meer dan een jaar geleden. Nieuwbouw was met een gemiddelde van 516.000 euro nog altijd duurder, al bleef de prijsstijging daar met 4,6 procent iets achter.
Waar komt die daling vandaan?
Aan de vraag ligt het niet. Hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen van het CBS stelt dat de honger naar koopwoningen onverminderd groot is. Hij wijst naar de andere kant van de keten: er zijn simpelweg minder nieuwbouwvergunningen afgegeven. Minder vergunningen betekent minder projecten, en minder projecten betekent minder woningen die in de verkoop gaan.
Woningmarktexpert Matthieu Zuidema van het Kadaster is voorzichtiger. Volgens hem is een sluitende verklaring lastig te geven. Hij ziet een afkoelende woningmarkt, en daarbovenop speelt de onzekerheid over energieprijzen nieuwbouw extra parten. Opvallend, want juist nieuwbouw is energiezuinig. Maar wie een woning koopt die pas over twee jaar wordt opgeleverd, tekent in onzekere tijden minder makkelijk.
Wat betekent dit voor de langere termijn? Daar zit de echte angel. Nieuwbouw die nu niet wordt verkocht, wordt straks niet gebouwd. Ontwikkelaars starten een project pas als een flink deel van de woningen op papier is verkocht. Blijft de voorverkoop achter, dan schuiven bouwprojecten door of sneuvelen ze helemaal. Het woningtekort, toch al een van de grootste knelpunten van dit moment, wordt daar niet kleiner van. De drukte verplaatst zich intussen naar de bestaande voorraad, en dat houdt de prijzen daar hoog.
Nederland middenmoter in Europa
Hoe doet Nederland het vergeleken met de buren? De totale prijsstijging van alle verkochte woningen kwam uit op 5,2 procent. Daarmee zitten we keurig rond het Europese gemiddelde. Elders ging het harder. Portugal spande de kroon met een stijging van bijna 18 procent, en ook in Kroatië (14,3 procent) en Spanje (12,8 procent) schoten de prijzen omhoog.
Er zijn ook landen waar het vuur eruit is. In Luxemburg en Duitsland bleven de stijgingen onder de 2 procent. Finland ging zelfs opnieuw omlaag; daar dalen de huizenprijzen al sinds 2022.
Wat merkt de koper hiervan?
Voor wie nu een huis zoekt, is het beeld gemengd. Het groeiende aanbod bestaande woningen geeft iets meer keuze en iets meer onderhandelingsruimte dan een paar jaar geleden. Tegelijk laat een gemiddelde verkoopprijs van bijna een half miljoen euro zien dat van echte afkoeling geen sprake is.
Wie op nieuwbouw aast, doet er goed aan om verder te kijken dan de prijs van vandaag. Het slinkende aanbod van nu is de krapte van overmorgen. Zodra de vergunningverlening weer aantrekt, duurt het jaren voordat die woningen daadwerkelijk worden opgeleverd. Onze verwachting: de nieuwbouwmarkt blijft de komende kwartalen hangen in dit lage tempo, terwijl de bestaande bouw de vraag opvangt. Voor verkopers van een bestaande woning is dat goed nieuws. Voor de woningzoeker die op een betaalbaar nieuw huis hoopt een stuk minder.